9 maja 2026 · 69. Rocznica Śmierci
9 maja 2026 · 69. Rocznica Śmierci
29 maja 1957 roku w Toronto odszedł generał dywizji Emil Krukowicz-Przedrzymierski — jeden z najważniejszych dowódców polskiej kampanii obronnej 1939 roku. Człowiek honoru, który do końca nie opuścił swoich żołnierzy.
29 maja 1957 roku w Toronto odszedł generał dywizji Emil Krukowicz-Przedrzymierski — jeden z najważniejszych dowódców polskiej kampanii obronnej 1939 roku. Człowiek honoru, który do końca nie opuścił swoich żołnierzy.
NOTA BIOGRAFICZNA
NOTA BIOGRAFICZNA
• Urodzony: 25 stycznia 1886, Niemirów (Austro-Węgry)
• Urodzony: 25 stycznia 1886, Niemirów (Austro-Węgry)
• Zmarły: 29 maja 1957, Toronto, Kanada
• Zmarły: 29 maja 1957, Toronto, Kanada
• Stopień: Generał Dywizji Wojska Polskiego
• Stopień: Generał Dywizji Wojska Polskiego
• Herb: Łuk (Przedrzymierski de Krukowicz)
• Herb: Łuk (Przedrzymierski de Krukowicz)
• Odznaczenia: Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
• Odznaczenia: Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
• 1939: Dowódca Armii „Modlin”
• 1939: Dowódca Armii „Modlin”
• Niewola: Oflag VII A Murnau (1939–1945)
• Niewola: Oflag VII A Murnau (1939–1945)
• Emigracja: Paryż → Nicea → Londyn → Kanada
• Emigracja: Paryż → Nicea → Londyn → Kanada
Młodość i droga do munduru
Młodość i droga do munduru
Po ukończeniu siedmioklasowej wojskowej szkoły realnej wstąpił do Wojskowej Akademii Technicznej w Mödling na wydział artylerii. W 1906 roku uzyskał stopień podporucznika, a następnie został przydzielony do 32 i 30 pułku artylerii lekkiej armii austriackiej, pełniąc kolejno funkcje dowódcy baterii, adiutanta pułku i dowódcy dywizjonu. W tym czasie awansował do stopnia porucznika (1911) i kapitana (1915).
Po ukończeniu siedmioklasowej wojskowej szkoły realnej wstąpił do Wojskowej Akademii Technicznej w Mödling na wydział artylerii. W 1906 roku uzyskał stopień podporucznika, a następnie został przydzielony do 32 i 30 pułku artylerii lekkiej armii austriackiej, pełniąc kolejno funkcje dowódcy baterii, adiutanta pułku i dowódcy dywizjonu. W tym czasie awansował do stopnia porucznika (1911) i kapitana (1915).
W latach 1915–1916 wykładał w Szkole Kadetów Artylerii w Traiskirchen pod Wiedniem, po czym powrócił do macierzystej jednostki jako oficer sztabowy. Służbę w armii austriackiej zakończył w stopniu kapitana.
W latach 1915–1916 wykładał w Szkole Kadetów Artylerii w Traiskirchen pod Wiedniem, po czym powrócił do macierzystej jednostki jako oficer sztabowy. Służbę w armii austriackiej zakończył w stopniu kapitana.
W służbie Rzeczypospolitej
W służbie Rzeczypospolitej
W listopadzie 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Do marca 1919 roku był delegatem wojskowym w Misji Specjalnej w Jugosławii i na Węgrzech.
W listopadzie 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Do marca 1919 roku był delegatem wojskowym w Misji Specjalnej w Jugosławii i na Węgrzech.
Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. W 1922 roku rozpoczął kursy na Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Jego przełożeni i podwładni zgodnie podkreślali wyjątkowość jego charakteru. Generał Jerzy Kirchmayer wspominał go jako oficera elegancką, doskonale zrównoważonego, wytwornego w obejściu — nadzwyczaj taktownego i bardzo lubianego.
Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. W 1922 roku rozpoczął kursy na Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Jego przełożeni i podwładni zgodnie podkreślali wyjątkowość jego charakteru. Generał Jerzy Kirchmayer wspominał go jako oficera elegancką, doskonale zrównoważonego, wytwornego w obejściu — nadzwyczaj taktownego i bardzo lubianego.
W 1932 roku awansował do stopnia generała brygady. W czasie kampanii polskiej 1939 roku był dowódcą Armii „Modlin”.
W 1932 roku awansował do stopnia generała brygady. W czasie kampanii polskiej 1939 roku był dowódcą Armii „Modlin”.
Bitwa pod Mławą i obrona Armii „Modlin”
Bitwa pod Mławą i obrona Armii „Modlin”
23 marca 1939 roku Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Marszałek Edward Śmigły-Rydz powołał Armię „Modlin” pod dowództwem gen. Emila Przedrzymierskiego-Krukowicza do zabezpieczenia strategicznego kierunku z Prus Wschodnich na Warszawę.
23 marca 1939 roku Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Marszałek Edward Śmigły-Rydz powołał Armię „Modlin” pod dowództwem gen. Emila Przedrzymierskiego-Krukowicza do zabezpieczenia strategicznego kierunku z Prus Wschodnich na Warszawę.
Armia „Modlin” miała uniemożliwić 3. Armii niemieckiej przeprowadzenie szybkiego uderzenia wprost na stolicę. Dysponując jedynie dwiema dywizjami piechoty i dwiema brygadami kawalerii, mogła właściwie tylko przesłaniać koncentrację rezerw w rejonie Warszawy.
Armia „Modlin” miała uniemożliwić 3. Armii niemieckiej przeprowadzenie szybkiego uderzenia wprost na stolicę. Dysponując jedynie dwiema dywizjami piechoty i dwiema brygadami kawalerii, mogła właściwie tylko przesłaniać koncentrację rezerw w rejonie Warszawy.
1 września na umocnienia bronione przez 20 Dywizję Piechoty pułkownika Liszki-Lawicza uderzyły cztery dywizje piechoty, Dywizja Pancerna oraz brygada kawalerii. Niemcy zostali zaskoczeni celnym i silnym ogniem polskiej artylerii oraz broni maszynowej. Ponosząc spore straty, nieprzyjaciel rzucił do walki 50 czołgów, które zawróciły po zniszczeniu sześciu z nichk.
1 września na umocnienia bronione przez 20 Dywizję Piechoty pułkownika Liszki-Lawicza uderzyły cztery dywizje piechoty, Dywizja Pancerna oraz brygada kawalerii. Niemcy zostali zaskoczeni celnym i silnym ogniem polskiej artylerii oraz broni maszynowej. Ponosząc spore straty, nieprzyjaciel rzucił do walki 50 czołgów, które zawróciły po zniszczeniu sześciu z nichk.
Bitwa pod Mławą, trwająca od 1 do 4 września, jest uważana za jedno z najważniejszych wydarzeń wojny obronnej Polski w 1939 roku. Jednostki niemieckie dysponowały trzykrotną przewagą liczebną. W walkach zginęło około 1200 żołnierzy polskich i 1800 niemieckich.
Bitwa pod Mławą, trwająca od 1 do 4 września, jest uważana za jedno z najważniejszych wydarzeń wojny obronnej Polski w 1939 roku. Jednostki niemieckie dysponowały trzykrotną przewagą liczebną. W walkach zginęło około 1200 żołnierzy polskich i 1800 niemieckich.
Do końca z żołnierzami
Do końca z żołnierzami
Jego oddziały brały udział w drugiej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim — drugiej po bitwie nad Bzurą największej batalii całej wojny obronnej. 23 września generał Przedrzymierski został upoważniony do kapitulacji, jednak zdecydował się na kontynuowanie walki. Otoczeni przez przeważające siły przeciwnika, borykający się z problemami z zaopatrzeniem w żywność i amunicję polscy żołnierze nie mieli już żadnych szans powodzenia. 26 września generał Emil Krukowicz-Przedrzymierski podpisał w lesie pod Góreckiem Kościelnym akt kapitulacji. Podzielił los swoich żołnierzy, nie ratował się ucieczką.
Jego oddziały brały udział w drugiej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim — drugiej po bitwie nad Bzurą największej batalii całej wojny obronnej. 23 września generał Przedrzymierski został upoważniony do kapitulacji, jednak zdecydował się na kontynuowanie walki. Otoczeni przez przeważające siły przeciwnika, borykający się z problemami z zaopatrzeniem w żywność i amunicję polscy żołnierze nie mieli już żadnych szans powodzenia. 26 września generał Emil Krukowicz-Przedrzymierski podpisał w lesie pod Góreckiem Kościelnym akt kapitulacji. Podzielił los swoich żołnierzy, nie ratował się ucieczką.
Po pięciu latach niewoli doczekał się wyzwolenia przez Amerykanów 29 kwietnia 1945 roku.
Po pięciu latach niewoli doczekał się wyzwolenia przez Amerykanów 29 kwietnia 1945 roku.
Na emigracji — niestrudzony dla Polski
Na emigracji — niestrudzony dla Polski
W 1945 roku uzyskał stopień generała dywizji. W latach 1947–1949 przebywał w Anglii. Następnie wraz z rodziną wyjechał do Kanady. Początkowo mieszkał w Montrealu, a później w Toronto, gdzie założył przedsiębiorstwo importowo-eksportowe. Był założycielem funduszu pomocy dla inwalidów wojennych.
W 1945 roku uzyskał stopień generała dywizji. W latach 1947–1949 przebywał w Anglii. Następnie wraz z rodziną wyjechał do Kanady. Początkowo mieszkał w Montrealu, a później w Toronto, gdzie założył przedsiębiorstwo importowo-eksportowe. Był założycielem funduszu pomocy dla inwalidów wojennych.
W Toronto generał aktywnie działał w środowiskach polonijnych — między innymi w Związku Narodowym Polskim, Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów, Kongresie Polonii Kanadyjskiej, Komisji Skarbu Narodowego w Kanadzie oraz Kole Przyjaciół Harcerstwa.  Do końca służył Polsce — inaczej nie potrafił.
W Toronto generał aktywnie działał w środowiskach polonijnych — między innymi w Związku Narodowym Polskim, Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów, Kongresie Polonii Kanadyjskiej, Komisji Skarbu Narodowego w Kanadzie oraz Kole Przyjaciół Harcerstwa.  Do końca służył Polsce — inaczej nie potrafił.
Dbamy o pamięć Generała
Dbamy o pamięć Generała
My — Stowarzyszenie Zawkrze z Mławy — wspólnie ze Stowarzyszeniem Polskich Kombatantów (SPK) z Toronto, którego generał Emil Krukowicz-Przedrzymierski był aktywnym członkiem, nieustannie dbamy o pamięć o tym wybitnym wodzu i patriocie. Postać generała jest dla nas szczególnie bliska — jako dowódca Armii „Modlin” był nierozerwalnie związany z Mławą i ziemią zawkrzeńską, a jego losy emigracyjne łączą nas z Polonią kanadyjską. Uważamy za swój obowiązek, by kolejne pokolenia pamiętały o człowieku, który stanął na drodze najeźdźcy i nie opuścił swoich żołnierzy nawet w obliczu nieuchronnej klęski. W 69. rocznicę Jego śmierci oddajemy Mu hołd i przyrzekamy, że pamięć o generale Emilu Krukowiczu-Przedrzymierskim nie zaginie.
My — Stowarzyszenie Zawkrze z Mławy — wspólnie ze Stowarzyszeniem Polskich Kombatantów (SPK) z Toronto, którego generał Emil Krukowicz-Przedrzymierski był aktywnym członkiem, nieustannie dbamy o pamięć o tym wybitnym wodzu i patriocie. Postać generała jest dla nas szczególnie bliska — jako dowódca Armii „Modlin” był nierozerwalnie związany z Mławą i ziemią zawkrzeńską, a jego losy emigracyjne łączą nas z Polonią kanadyjską. Uważamy za swój obowiązek, by kolejne pokolenia pamiętały o człowieku, który stanął na drodze najeźdźcy i nie opuścił swoich żołnierzy nawet w obliczu nieuchronnej klęski. W 69. rocznicę Jego śmierci oddajemy Mu hołd i przyrzekamy, że pamięć o generale Emilu Krukowiczu-Przedrzymierskim nie zaginie.
Zapowiedź wydawnicza
Zapowiedź wydawnicza
Z radością informujemy, że pod koniec 2026 roku ukaże się długo oczekiwana publikacja książkowa poświęcona generałowi Emisowi Krukowiczowi-Przedrzymierskiemu. Będzie to pierwsze tak obszerne opracowanie poświęcone jego życiu, służbie wojskowej i działalności na emigracji. Książka powstaje przy zaangażowaniu naszego stowarzyszenia oraz SPK z Toronto. Więcej szczegółów wkrótce — śledźcie nasze kanały informacyjne!
Z radością informujemy, że pod koniec 2026 roku ukaże się długo oczekiwana publikacja książkowa poświęcona generałowi Emisowi Krukowiczowi-Przedrzymierskiemu. Będzie to pierwsze tak obszerne opracowanie poświęcone jego życiu, służbie wojskowej i działalności na emigracji. Książka powstaje przy zaangażowaniu naszego stowarzyszenia oraz SPK z Toronto. Więcej szczegółów wkrótce — śledźcie nasze kanały informacyjne!